Dosyaları "/" dizinine yükle
This commit is contained in:
commit
40d7829f73
1 changed files with 655 additions and 0 deletions
655
CyberNet_MasterPlan_v1.1.md
Normal file
655
CyberNet_MasterPlan_v1.1.md
Normal file
|
|
@ -0,0 +1,655 @@
|
||||||
|
# CyberWorld Network (CyberNet) — Master Plan v1.1
|
||||||
|
**Token:** CWD — Cyber World Diamond
|
||||||
|
**Versiyon:** 1.1 — Güncel Taslak
|
||||||
|
**Durum:** Aktif geliştirme
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## İçindekiler
|
||||||
|
|
||||||
|
1. [Vizyon: Dijital Cumhuriyet](#1-vizyon-dijital-cumhuriyet)
|
||||||
|
2. [CyberWorld'ün Rolü: Bakanlıklar Modeli](#2-cyberworldün-rolü-bakanlıklar-modeli)
|
||||||
|
3. [Yönetişim: Doğrudan Demokrasi](#3-yönetişim-doğrudan-demokrasi)
|
||||||
|
4. [Token Ekonomisi](#4-token-ekonomisi)
|
||||||
|
5. [Konsensüs Mekanizması — PoJ/PoE](#5-konsensüs-mekanizması--pojpoe)
|
||||||
|
6. [KYC & Kimlik Altyapısı](#6-kyc--kimlik-altyapısı)
|
||||||
|
7. [Genesis Bloğu & Dijital Anayasa](#7-genesis-bloğu--dijital-anayasa)
|
||||||
|
8. [Akıllı Kontrat Katmanı](#8-akıllı-kontrat-katmanı)
|
||||||
|
9. [Borsa Altyapısı](#9-borsa-altyapısı)
|
||||||
|
10. [Donanım & DePIN Stratejisi](#10-donanım--depin-stratejisi)
|
||||||
|
11. [Hukuki & Ticari Çerçeve](#11-hukuki--ticari-çerçeve)
|
||||||
|
12. [Uygulama Takvimi](#12-uygulama-takvimi)
|
||||||
|
13. [Açık Parametreler](#13-açık-parametreler)
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 1. Vizyon: Dijital Cumhuriyet
|
||||||
|
|
||||||
|
CyberNet bir kripto para projesi değildir. Sınırları olmayan, toprak talep etmeyen, seçilmiş temsilcileri bulunmayan bir **dijital cumhuriyettir.**
|
||||||
|
|
||||||
|
Geleneksel devletlerde vatandaşlar temsilci seçer, temsilciler kararlar alır. CyberNet'te vatandaşlar kararları doğrudan kendileri alır — her zaman, her konuda referandumla. Hiçbir kurum veya kişi bu ağın sahibi değildir. Ağ, onu kullanan toplulukta içkindir.
|
||||||
|
|
||||||
|
**Benzetme:** Bir cumhuriyette anayasa vardır, bakanlıklar vardır, vatandaşlar vardır. Anayasa değiştirilemez temelleri koyar. Bakanlıklar hizmet sunar. Vatandaşlar yönetir.
|
||||||
|
|
||||||
|
| Geleneksel Cumhuriyet | CyberNet Dijital Cumhuriyeti |
|
||||||
|
|---|---|
|
||||||
|
| Anayasa | Genesis Bloğu — Dijital Anayasa (immutable NFT) |
|
||||||
|
| Vatandaş | KYC onaylı cüzdan sahibi |
|
||||||
|
| Oy hakkı | On-chain referandum — her vatandaş 1 oy |
|
||||||
|
| Bakanlıklar | CyberWorld A.Ş. — hizmet sağlayıcı |
|
||||||
|
| Hazine | Vergi cüzdanı (on-chain, şeffaf) |
|
||||||
|
| Para birimi | CWD |
|
||||||
|
| Nüfus cüzdanı | KYC kimlik kaydı + CNS (@cybernet ismi) |
|
||||||
|
| Anayasa mahkemesi | on-chain yönetişim — geçersiz teklifleri kontrat reddeder |
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 2. CyberWorld'ün Rolü: Bakanlıklar Modeli
|
||||||
|
|
||||||
|
CyberWorld A.Ş. **ağın sahibi değildir.** Ağın işleyişini sürdüren kurumsal hizmet sağlayıcıdır. Bir devletin bakanlıkları o devletin sahibi olmadığı gibi, CyberWorld da ağın sahibi değildir.
|
||||||
|
|
||||||
|
CyberWorld'ün yetki alanı yalnızca aşağıdaki dört hizmet alanıyla sınırlıdır:
|
||||||
|
|
||||||
|
### 2.1 Teknoloji Bakanlığı (Yazılım & Donanım)
|
||||||
|
- Validatör yazılımını geliştirir ve imzalı binary olarak yayımlar
|
||||||
|
- Donanım cihazlarını (validatör + KYC node) üretir ve satar
|
||||||
|
- Protokol yükseltme tekliflerini hazırlar — topluluğun oylamasına sunar
|
||||||
|
- Yazılım hatalarında acil yama yetkisine sahiptir (anayasal sınırlar içinde)
|
||||||
|
|
||||||
|
### 2.2 Güvenlik Bakanlığı (Denetim & Emniyet)
|
||||||
|
- Ağ güvenliğini izler; saldırı tespitinde daimi validatör statüsüyle müdahale eder
|
||||||
|
- Çifte harcama veya sahte heartbeat girişimlerini raporlar
|
||||||
|
- Güvenlik açığı ödül programını yönetir (bug bounty)
|
||||||
|
|
||||||
|
### 2.3 Adalet Bakanlığı (KYC & Hukuki Uyum)
|
||||||
|
- KYC doğrulama sürecini yürütür (video görüşme, belge kontrolü)
|
||||||
|
- Hukuki talep geldiğinde **yalnızca kimlik numarası → cüzdan adresi eşleşmesini** sunar
|
||||||
|
- Miras ve veraset başvurularını işler
|
||||||
|
- Veri saklama sorumluluğu yoktur — kimlik verisi hiçbir zaman CyberWorld sunucularına gitmez
|
||||||
|
|
||||||
|
### 2.4 Merkez Bankası (Daimi Validatör Cüzdanları)
|
||||||
|
Beş adet daimi validatör cüzdanını işletir. Bunlar ağda kalıcı bir varlık sağlar; normal koşullarda ödül rekabetine dahil olmaz.
|
||||||
|
|
||||||
|
| Cüzdan | İşlev |
|
||||||
|
|---|---|
|
||||||
|
| Vergi Cüzdanı | Ağ gelirlerini toplar; emekli maaşları buradan ödenir |
|
||||||
|
| Geliştirme Cüzdanı | Protokol geliştirme finansmanı |
|
||||||
|
| Pazarlama Cüzdanı | Ekosistem büyümesi |
|
||||||
|
| Yakım Cüzdanı | Kalıcı token yakımı — erişilemez, kilitli |
|
||||||
|
| Emanet Cüzdanı | Miras süreçleri için geçici saklama |
|
||||||
|
|
||||||
|
### 2.5 CyberWorld'ün Yetki Sınırları (Anayasal)
|
||||||
|
Aşağıdakiler CyberWorld'ün yapamayacakları olarak genesis anayasasında sabittir:
|
||||||
|
|
||||||
|
- Kullanıcı varlıklarına el koyamaz, donduramaz, transfer edemez
|
||||||
|
- Emisyon parametrelerini değiştiremez
|
||||||
|
- Referandum sonuçlarını geçersiz ilan edemez
|
||||||
|
- KYC verisini ticari amaçla kullanamaz, üçüncü tarafla paylaşamaz
|
||||||
|
- Ağın sahibi olduğunu iddia edemez
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 3. Yönetişim: Doğrudan Demokrasi
|
||||||
|
|
||||||
|
### 3.1 Temel İlke
|
||||||
|
|
||||||
|
CyberNet **temsili demokrasi** değil, **doğrudan demokrasi** ile yönetilir. Seçim yapılmaz, temsilci yoktur. Her KYC onaylı vatandaş her referandumda 1 oy kullanır. Stake miktarı oy ağırlığını etkilemez — 1 kişi = 1 oy.
|
||||||
|
|
||||||
|
> **Neden bu?** PoS tabanlı yönetişimlerin neredeyse tamamı sermaye oligarşisine dönüşür: çok token tutan çok oy kullanır. Bu bir cumhuriyet değil, plutokrasidir. CyberNet'te zengin validatör ile yeni kullanıcının yönetişimdeki ağırlığı eşittir.
|
||||||
|
|
||||||
|
### 3.2 Referandum Süreci
|
||||||
|
|
||||||
|
```
|
||||||
|
Herhangi bir vatandaş teklif oluşturur
|
||||||
|
↓
|
||||||
|
Teklif on-chain yayımlanır (governance.cw)
|
||||||
|
↓
|
||||||
|
7 günlük tartışma süresi (forum + zincir üstü yorum)
|
||||||
|
↓
|
||||||
|
7 günlük oylama süresi
|
||||||
|
↓
|
||||||
|
Kabul eşiği: katılım ≥ %20 aktif cüzdan + kabul ≥ %60
|
||||||
|
↓
|
||||||
|
Akıllı kontrat sonucu otomatik uygular (insan müdahalesi yok)
|
||||||
|
```
|
||||||
|
|
||||||
|
### 3.3 Teklif Kategorileri ve Eşikler
|
||||||
|
|
||||||
|
| Kategori | Katılım Eşiği | Kabul Eşiği | Uygulama |
|
||||||
|
|---|---|---|---|
|
||||||
|
| Standart (ücret, parametre) | %10 | %55 | Otomatik |
|
||||||
|
| Kritik (protokol değişikliği) | %25 | %67 | Otomatik + 14 gün bekleme |
|
||||||
|
| Anayasal (genesis parametreleri) | %40 | %75 | Anayasa izin veriyorsa otomatik |
|
||||||
|
| Anayasa dışı | — | — | Kontrat reddeder, uygulanamaz |
|
||||||
|
|
||||||
|
### 3.4 CyberWorld'ün Veto Yetkisi
|
||||||
|
|
||||||
|
CyberWorld'ün veto yetkisi yoktur. Ancak **kritik güvenlik açığı** durumunda tek kullanımlık acil yama yetkisi vardır; bu yetkinin her kullanımı on-chain kayıt gerektirir ve 30 gün içinde topluluğun onayına sunulur. Onay gelmezse yama geri alınır.
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 4. Token Ekonomisi
|
||||||
|
|
||||||
|
### 4.1 Birim Hiyerarşisi
|
||||||
|
|
||||||
|
| Birim | Değer | Transfer | Açıklama |
|
||||||
|
|---|---|---|---|
|
||||||
|
| CWD | 1 | Evet | Ana token — Cyber World Diamond |
|
||||||
|
| Shard | 10⁻⁸ CWD | Evet | Kullanılabilir en küçük birim |
|
||||||
|
| MicroShard | 10⁻⁸ Shard | Hayır | Gölge ondalık — birikince Shard'a dönüşür |
|
||||||
|
|
||||||
|
Toplam ondalık: 16 (8 aktif + 8 gölge). MicroShard, hesaplama hassasiyeti için vardır; transfer edilemez.
|
||||||
|
|
||||||
|
### 4.2 Emisyon Takvimi
|
||||||
|
|
||||||
|
| Dönem | Yıllar | Blok Ödülü | Shard Karşılığı | Min. Stake |
|
||||||
|
|---|---|---|---|---|
|
||||||
|
| 1 | 1–5 | 1 CWD | 100.000.000 | 1 CWD |
|
||||||
|
| 2 | 6–10 | 0.1 CWD | 10.000.000 | 0.1 CWD |
|
||||||
|
| 3 | 11–15 | 0.01 CWD | 1.000.000 | 0.01 CWD |
|
||||||
|
| 4 | 16–20 | 0.001 CWD | 100.000 | 0.001 CWD |
|
||||||
|
| 5 | 21–25 | 0.0001 CWD | 10.000 | 0.0001 CWD |
|
||||||
|
| 6 | 26–30 | 0.00001 CWD | 1.000 | 0.00001 CWD |
|
||||||
|
| 7 | 31–35 | 0.000001 CWD | 100 | 0.000001 CWD |
|
||||||
|
| 8 | 36–40 | 0.0000001 CWD | 10 | 0.0000001 CWD |
|
||||||
|
| 9 (Son) | 41+ | 1 Shard | 1 | 1 Shard |
|
||||||
|
|
||||||
|
**Son dönem kapanış kuralı:** 9. dönemde 1 Shard ödülle toplam 1 CWD üretildiğinde (= 100.000.000 blok) blok ödülü kalıcı olarak sona erer. Ağ yalnızca işlem ücretleriyle sürdürülür.
|
||||||
|
|
||||||
|
**Emisyon felsefesi:** 1/10 azalma Bitcoin'in yarılanmasından 5 kat daha sert kıtlık sinyali üretir. İlk 5–10 yıl en yüksek ödül dönemidir — erken katılımı anlamlı kılan ekonomik teşvik.
|
||||||
|
|
||||||
|
### 4.3 Ödül Dağıtımı — Blok Ödülü
|
||||||
|
|
||||||
|
Blok ödülü kesilmeden önce vergi hesaplanır; ardından kalan iki havuza bölünür:
|
||||||
|
|
||||||
|
```
|
||||||
|
Brüt Blok Ödülü
|
||||||
|
↓ vergi oranı (dinamik %3–%10) → Vergi Cüzdanı
|
||||||
|
↓ kalan:
|
||||||
|
%65 → Seçilen 5 Validatöre eşit dağıtılır
|
||||||
|
%35 → KYC Kayıtçı Havuzu (aktif node sayısına orantılı)
|
||||||
|
```
|
||||||
|
|
||||||
|
**KYC Kayıtçı Havuzu dağıtımı:** Havuzdaki miktar, o blok üretim anında aktif olan KYC node'larına, sakladıkları shard sayısıyla orantılı olarak dağıtılır.
|
||||||
|
|
||||||
|
### 4.4 Ödül Dağıtımı — İşlem Ücretleri
|
||||||
|
|
||||||
|
| Katman | Oran | Hedef |
|
||||||
|
|---|---|---|
|
||||||
|
| Yakım | %35 | Yakım cüzdanı (kalıcı) |
|
||||||
|
| Validatörler | %30 | O bloğun 5 validatörüne eşit |
|
||||||
|
| KYC Kayıtçılar | %20 | Kayıtçı havuzuna (yukarıdaki kuralla) |
|
||||||
|
| Vergi | %15 | Vergi cüzdanı |
|
||||||
|
|
||||||
|
**9. dönem sonrası (yakım durdurulduğunda):**
|
||||||
|
|
||||||
|
| Katman | Oran |
|
||||||
|
|---|---|
|
||||||
|
| Validatörler | %45 |
|
||||||
|
| KYC Kayıtçılar | %25 |
|
||||||
|
| Vergi | %15 |
|
||||||
|
| Geliştirme | %15 |
|
||||||
|
|
||||||
|
### 4.5 İşlem Ücreti Yapısı
|
||||||
|
|
||||||
|
Her işlem türünün sabit taban ücreti + kullanıcı tanımlı öncelik ücreti vardır.
|
||||||
|
|
||||||
|
| Kayıt Türü | Taban Ücret | Gerekçe |
|
||||||
|
|---|---|---|
|
||||||
|
| Token transferi | 1 Shard | En sık işlem |
|
||||||
|
| Staking | 2 Shard | Orta sıklık |
|
||||||
|
| NFT üretimi | 10 Shard | Spam önleme |
|
||||||
|
| NFT transferi | 3 Shard | |
|
||||||
|
| Resmi duyuru (CyberWorld) | 0 Shard | Ağ aktivitesini besler |
|
||||||
|
| Miras / emanet | 5 Shard | Özel işlem |
|
||||||
|
| Akıllı kontrat deploy | 50 Shard | Spam önleme |
|
||||||
|
| CNS kayıt | 5 Shard | Bir kez ödenir |
|
||||||
|
| Yönetişim teklifi | 20 Shard | Spam önleme |
|
||||||
|
|
||||||
|
> Taban ücret tablosu kesinleştirilmesi gereken parametredir (bkz. Bölüm 13).
|
||||||
|
|
||||||
|
### 4.6 Dinamik Vergi Oranı
|
||||||
|
|
||||||
|
```
|
||||||
|
vergi_oranı = vergi_max − (aktif_validatör / toplam_validatör) × (vergi_max − vergi_min)
|
||||||
|
|
||||||
|
vergi_min = %3 → tüm validatörler aktifken
|
||||||
|
vergi_max = %10 → hiç aktif validatör yokken
|
||||||
|
```
|
||||||
|
|
||||||
|
### 4.7 Bağış ile Kişisel Vergi İndirimi
|
||||||
|
|
||||||
|
```
|
||||||
|
kişisel_vergi = baz_vergi × (1 − kişisel_bağış_oranı)
|
||||||
|
kişisel_bağış_oranı = kişinin_toplam_bağışı / toplam_bağış_havuzu
|
||||||
|
```
|
||||||
|
|
||||||
|
Payda büyüdükçe oran doğal olarak düşer. Erken bağışçı yüksek indirimle başlar. Bu bir tasarım özelliğidir.
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 5. Konsensüs Mekanizması — PoJ/PoE
|
||||||
|
|
||||||
|
### 5.1 Tanım
|
||||||
|
|
||||||
|
**Proof of Justice / Proof of Equity**, klasik PoS'un "büyük stake = kalıcı avantaj" sorununu çözmek için tasarlanmıştır. Her dönemde minimum stake miktarı blok ödülüne eşitlenir — böylece katılım eşiği ağın büyümesiyle birlikte düşer.
|
||||||
|
|
||||||
|
### 5.2 Puan Formülü
|
||||||
|
|
||||||
|
```
|
||||||
|
puan = yaş × (toplam_ödül / kayıt_süresi_gün)
|
||||||
|
```
|
||||||
|
|
||||||
|
| Değişken | Birim | Açıklama |
|
||||||
|
|---|---|---|
|
||||||
|
| yaş | Validasyon kazanımı | 730 kazanımlık döngüdeki konum (1→365→1) |
|
||||||
|
| toplam_ödül | CWD | O ana kadar kazanılan toplam blok ödülü |
|
||||||
|
| kayıt_süresi_gün | Takvim günü | Kayıt tarihinden bu yana geçen gün (min. 1) |
|
||||||
|
|
||||||
|
**Düşük puan = yüksek öncelik.** Her blokta en düşük puanlı 5 validatör seçilir.
|
||||||
|
|
||||||
|
### 5.3 Yaşlanma Döngüsü
|
||||||
|
|
||||||
|
```
|
||||||
|
Kazanım: 1 → 2 → ... → 365 → 365 → 364 → ... → 1 → 1 → 2 → ...
|
||||||
|
|———————— 1. döngü (730 kazanım) ————————|———— 2. döngü ——
|
||||||
|
```
|
||||||
|
|
||||||
|
- Çevrimdışı validatörün yaşı donar; geri döndüğünde düşük puanı nedeniyle öncelik kazanır
|
||||||
|
- Ayrı ceza mekanizması gerekmez; sistem bunu doğal yönetir
|
||||||
|
- Eşitlik kırıcı: puan eşitliğinde daha erken kayıt zaman damgası önceliklidir
|
||||||
|
|
||||||
|
### 5.4 Validatör Yaşam Döngüsü
|
||||||
|
|
||||||
|
| Aşama | Tetikleyici | Sistem Eylemi |
|
||||||
|
|---|---|---|
|
||||||
|
| Kayıt | Stake transferi | Zincire validatör kaydı (başlangıç tarihi, ödül=0) |
|
||||||
|
| Aktif | Heartbeat sinyali (30 sn) | Blok seçimine girer |
|
||||||
|
| Çevrimdışı | 3 sinyal kaçırma (~90 sn) | Yaş donar; seçim dışı |
|
||||||
|
| Dönem geçişi | 5 yıl dolumu | Fazla stake iade; yeni min. eşik |
|
||||||
|
| Emeklilik | 2.190 kazanım | Stake iade; 730 gün emekli maaşı (%50 günlük ort.) |
|
||||||
|
| Yeniden kayıt | Emeklilik süresi sona erdi | Sıfırdan — yeni validatör önceliğiyle |
|
||||||
|
|
||||||
|
### 5.5 Validatör Seçim Algoritması
|
||||||
|
|
||||||
|
Tüm validatör verisi zincirde olduğundan seçim **`validator_score.cw` akıllı kontratı** tarafından genesis'ten itibaren on-chain yürütülür. CyberWorld'ün sunucu taraflı hesap yapmasına gerek yoktur; kontrat deterministiktir ve herkes doğrulayabilir.
|
||||||
|
|
||||||
|
### 5.6 Heartbeat Güvenliği — Üç Katman
|
||||||
|
|
||||||
|
```
|
||||||
|
1. İmza Doğrulama
|
||||||
|
Her heartbeat Ed25519 özel anahtarla imzalanır.
|
||||||
|
İmzasız / yanlış imzalı sinyal reddedilir.
|
||||||
|
|
||||||
|
2. Challenge-Response
|
||||||
|
Sunucu her döngüde rastgele challenge gönderir.
|
||||||
|
Yazılım imzalayarak yanıtlar.
|
||||||
|
Önceden kaydedilmiş sinyal tekrar kullanılamaz.
|
||||||
|
|
||||||
|
3. Binary Doğrulama
|
||||||
|
Her sürüm CyberWorld imzalı hash ile yayımlanır.
|
||||||
|
Yazılım başlarken kendi bütünlüğünü doğrular.
|
||||||
|
Değiştirilmiş binary çalışmaz.
|
||||||
|
```
|
||||||
|
|
||||||
|
Puan hesabı ve ödül dağıtımı kontrat tarafından zincirden okunduğundan, bu üç katman aşılsa bile validatör yalnızca "çevrimiçi görünür" — haksız ödül kazanamaz.
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 6. KYC & Kimlik Altyapısı
|
||||||
|
|
||||||
|
### 6.1 Temel İlkeler
|
||||||
|
|
||||||
|
- KYC verisi hiçbir zaman CyberWorld sunucularına yazılmaz
|
||||||
|
- Kimlik sorgulama CyberWorld'de kalır; yalnızca hukuki talep üzerine yanıt verilir
|
||||||
|
- Yanıt yalnızca **kimlik numarası → cüzdan adresi** eşleşmesidir; geçmiş CyberWorld'e ait değil, zincirdedir
|
||||||
|
- Topluluk mahkeme kararı gerektiren bir soruşturmada kendi geçmişini savunabilir
|
||||||
|
|
||||||
|
### 6.2 Toplanan Veriler (Minimal Set)
|
||||||
|
|
||||||
|
| Alan | Değiştirilebilir mi? | Saklama |
|
||||||
|
|---|---|---|
|
||||||
|
| Kimlik No / Pasaport No / Vergi No | Hayır — yaşam boyu sabittir | Şifreli shard |
|
||||||
|
| Doğum tarihi | Hayır | Şifreli shard |
|
||||||
|
| Görüntülü doğrulama oturum hash'i | — (hash değişmez) | Şifreli shard |
|
||||||
|
| Cüzdan adresi veya CNS | Değişebilir (protokol içinde yönetilir) | CyberWorld KYC index (şifreli) |
|
||||||
|
|
||||||
|
**Neden bu kadar az?** İsim, adres, e-posta, telefon değişkendir; KVKK'nın "düzeltme ve silme hakkı" kapsamına girer ve güncelleme yükümlülüğü yaratır. Kimlik numarası + doğum tarihi mahkeme kararıyla bile değişmez; kişiyi yaşam boyu benzersiz olarak tanımlar. Bu iki alan hukuken yeterlidir.
|
||||||
|
|
||||||
|
### 6.3 Veri Mimarisi — 10 Shard (k=7/10)
|
||||||
|
|
||||||
|
```
|
||||||
|
Kullanıcı KYC sürecini tamamlar (video görüşme, belge)
|
||||||
|
↓
|
||||||
|
Veri AES-256 ile anlık şifrelenir
|
||||||
|
↓
|
||||||
|
10 parçaya bölünür (Shamir Secret Sharing, k=7/10)
|
||||||
|
↓
|
||||||
|
Dünyanın farklı noktalarındaki 10 rastgele KYC Kayıtçı Cihazına
|
||||||
|
off-chain olarak dağıtılır
|
||||||
|
↓
|
||||||
|
Kurtarma için 10 cihazdan 7'sinin onayı gerekir
|
||||||
|
```
|
||||||
|
|
||||||
|
**k=7/10 neden k=5/7'den üstündür:** 3 node kaybına toleranslıdır. Daha da önemlisi, kimlik verisini yeniden oluşturmak için 7 farklı ülkedeki cihazdan eşzamanlı onay gerekliliği olağanüstü güçlü bir güvenlik bariyeri oluşturur.
|
||||||
|
|
||||||
|
**Kayıtçı cihazı sahibinin rolü:** Şifreli shard'ı saklar. Ham veriyi göremez, çözemez. Saklama karşılığında Kayıtçı Payı ödülü alır.
|
||||||
|
|
||||||
|
### 6.4 Hukuki Talep Akışı
|
||||||
|
|
||||||
|
```
|
||||||
|
Savcılık / mahkeme → CyberWorld Adalet Bakanlığı birimine yazılı resmi talep
|
||||||
|
↓
|
||||||
|
CyberWorld kimlik numarasını doğrular
|
||||||
|
↓
|
||||||
|
Kimlik No → Cüzdan adresi eşleşmesini teslim eder
|
||||||
|
↓
|
||||||
|
Savcılık/mahkeme zincir üzerindeki tüm geçmişi kendisi inceler
|
||||||
|
(Bu işlem için CyberWorld'e gerek yoktur — zincir halka açıktır)
|
||||||
|
```
|
||||||
|
|
||||||
|
CyberWorld bu süreçte yalnızca **nüfus müdürlüğü işlevi** görür: "Bu kimlik numarası sistemde kayıtlı mı, varsa hangi adreste?" sorusunu yanıtlar. Geçmişi soruşturmak savcılığa aittir.
|
||||||
|
|
||||||
|
### 6.5 CNS — Citizenship Service Name
|
||||||
|
|
||||||
|
ENS'e benzer şekilde, her kullanıcıya bir insan okunabilir kimlik atanabilir:
|
||||||
|
|
||||||
|
```
|
||||||
|
mukan@cybernet
|
||||||
|
```
|
||||||
|
|
||||||
|
**Özellikler:**
|
||||||
|
- KYC onaylı cüzdanlara verilir; anonim adreslere verilmez
|
||||||
|
- `name_registry.cw` kontratı aracılığıyla kaydedilir (5 Shard — bir kez)
|
||||||
|
- Birden fazla karakter uzunluğu kural seti referandumla belirlenir
|
||||||
|
- Kullanıcı adresini değiştirirse CNS yeni adrese yönlendirilir; eski adres geçmişi zincirde korunur
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 7. Genesis Bloğu & Dijital Anayasa
|
||||||
|
|
||||||
|
### 7.1 Genesis Bloğu İçeriği
|
||||||
|
|
||||||
|
| Kayıt # | Tür | İçerik |
|
||||||
|
|---|---|---|
|
||||||
|
| 0 | Dijital Anayasa NFT | İmmutable — değiştirilemez |
|
||||||
|
| 1–5 | Daimi cüzdan tescili | 5 daimi validatör cüzdanının ilk kaydı |
|
||||||
|
| 6 | Emisyon kontratı | Tüm dönem parametreleri sabitlenir |
|
||||||
|
| 7 | İlk KYC kaydı | Kurucu — sistemin ilk vatandaşı |
|
||||||
|
| 8–99 | Başlangıç kayıtları | Sistem parametreleri, ilk kontrat deployleri |
|
||||||
|
|
||||||
|
### 7.2 Dijital Anayasa
|
||||||
|
|
||||||
|
#### Birinci Bölüm — Temel İlkeler
|
||||||
|
|
||||||
|
**Madde 1 — Egemenlik:** CyberNet ağı herhangi bir devletin, şirketin, kurumun veya bireyin mülkü değildir. Ağ, onu kullanan toplulukta içkindir ve yalnızca o topluluk tarafından yönetilir.
|
||||||
|
|
||||||
|
**Madde 2 — Değiştirilemezlik:** Bu anayasa ve genesis bloğu, ağın çalışma süresi boyunca hiçbir güç tarafından değiştirilemez, sansürlenemez veya silinmeye çalışılamaz. CyberWorld bu kuralın istisna tanımaz.
|
||||||
|
|
||||||
|
**Madde 3 — Şeffaflık:** Tüm bloklar, işlemler, ödüller, fon cüzdanı hareketleri ve yönetişim oylamaları kalıcı olarak kamuya açıktır. CyberWorld, vergi ve fon cüzdanlarından yapılan her harcamayı on-chain kanıtla belgelemek zorundadır.
|
||||||
|
|
||||||
|
#### İkinci Bölüm — Vatandaş Hakları
|
||||||
|
|
||||||
|
**Madde 4 — Mülkiyet:** Bir vatandaşın cüzdanındaki varlıklar yalnızca ona aittir. CyberWorld dahil hiçbir taraf bu varlıklara el koyamaz, donduramaz veya transfer edemez. KYC uyumsuzluğunda yalnızca cüzdan *erişimi* askıya alınabilir; varlıklar dokunulamazdır.
|
||||||
|
|
||||||
|
**Madde 5 — Eşitlik:** Hiçbir vatandaş ırk, dil, din, cinsiyet, milliyet, siyasi görüş veya ekonomik durum gerekçesiyle ağdan dışlanamaz. Yönetişimde her KYC onaylı cüzdan 1 oy hakkına sahiptir; stake miktarı oy ağırlığını etkilemez.
|
||||||
|
|
||||||
|
**Madde 6 — Miras:** Her vatandaşın varlıkları bu anayasada tanımlanan miras mekanizmasıyla mirasçılarına devredilebilir.
|
||||||
|
|
||||||
|
**Madde 7 — Kimlik Gizliliği:** KYC verisi ticari amaçla kullanılamaz, üçüncü tarafla paylaşılamaz. Kimlik sorgulama yalnızca yetkili hukuki talep doğrultusunda yapılır.
|
||||||
|
|
||||||
|
#### Üçüncü Bölüm — Protokol Kuralları
|
||||||
|
|
||||||
|
**Madde 8 — Arz:** Emisyon parametreleri değiştirilemez. Hiçbir taraf bu takvimin dışında CWD üretemez. 9. dönem kapanış kuralı değiştirilemez.
|
||||||
|
|
||||||
|
**Madde 9 — Yakım:** Yakım cüzdanına gönderilen CWD geri alınamaz şekilde dolaşımdan çıkar.
|
||||||
|
|
||||||
|
**Madde 10 — Doğrudan Demokrasi:** Protokol değişiklikleri yalnızca topluluğun referandumuyla yapılabilir. Hiçbir kurum veya kişi bu süreci devre dışı bırakamaz.
|
||||||
|
|
||||||
|
#### Dördüncü Bölüm — CyberWorld'ün Yükümlülükleri
|
||||||
|
|
||||||
|
**Madde 11 — Hizmet Yükümlülüğü:** CyberWorld yazılım geliştirme, donanım üretme ve KYC hizmeti sunma yükümlülüğünü taşır. Bu yükümlülükleri yerine getirememesi halinde topluluk alternatif hizmet sağlayıcıyı referandumla belirler.
|
||||||
|
|
||||||
|
**Madde 12 — Acil Yama Yetkisi:** Kritik güvenlik açığı durumunda CyberWorld tek kullanımlık acil yama yetkisine sahiptir. Her kullanım on-chain kayıt gerektirir ve 30 gün içinde topluluğun onayına sunulur; onaylanmazsa yama geri alınır.
|
||||||
|
|
||||||
|
**Madde 13 — Sahiplik İddiası Yasağı:** CyberWorld, ağın sahibi olduğunu hiçbir ortamda iddia edemez; bu iddiayı içeren her türlü hukuki veya ticari girişim geçersizdir.
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 8. Akıllı Kontrat Katmanı
|
||||||
|
|
||||||
|
### 8.1 Sanal Makine
|
||||||
|
|
||||||
|
**WebAssembly (WASM)** — EVM değil.
|
||||||
|
|
||||||
|
EVM'in reddedilme gerekçesi: 256-bit tamsayı sınırı 16 ondalıklı CWD için sorun yaratır; gas sistemi zorunludur; Ethereum kültürel bağımlılığı yaratır. WASM ile Rust, C++ veya AssemblyScript kullanılabilir; performans %30–50 daha yüksektir; sandboxing daha güçlüdür.
|
||||||
|
|
||||||
|
### 8.2 Genesis Kontratları
|
||||||
|
|
||||||
|
Genesis bloğuyla birlikte deploy edilir. Yükseltilmeleri referanduma tabidir.
|
||||||
|
|
||||||
|
| Kontrat | İşlev |
|
||||||
|
|---|---|
|
||||||
|
| `staking.cw` | Stake kabul, iade, dönem geçişi, ödül dağıtımı |
|
||||||
|
| `emission.cw` | Blok ödülü, dönem geçiş tetikleyicisi, yakım durdurma |
|
||||||
|
| `kyc_oracle.cw` | KYC doğrulama sorgusu (boolean + hash) |
|
||||||
|
| `validator_score.cw` | PoJ puan hesabı — on-chain, deterministik |
|
||||||
|
| `inheritance.cw` | Emanet, miras başvurusu, varlık transferi |
|
||||||
|
| `nft.cw` | NFT standartı, üretim, transfer, yakım |
|
||||||
|
| `name_registry.cw` | CNS kayıt ve yönetimi |
|
||||||
|
| `governance.cw` | Teklif, oylama, yürütme, eşik kontrolleri |
|
||||||
|
| `dex.cw` | AMM tabanlı borsa çekirdeği |
|
||||||
|
| `story_platform.cw` | Çatallanan hikaye platformu veri katmanı |
|
||||||
|
|
||||||
|
### 8.3 KYC Oracle Kontratı
|
||||||
|
|
||||||
|
```
|
||||||
|
// kyc_oracle.cw — Sözde kod
|
||||||
|
fn is_verified(wallet: Address) -> bool
|
||||||
|
fn get_kyc_hash(wallet: Address) -> Hash // Kimlik değil, hash
|
||||||
|
fn suspend_wallet(wallet: Address, reason: SuspensionReason) -> Result
|
||||||
|
fn reactivate_wallet(wallet: Address) -> Result
|
||||||
|
```
|
||||||
|
|
||||||
|
Bu kontrat yalnızca CyberWorld'ün KYC hizmet sağlayıcısı tarafından yazılabilir. Herkes `is_verified()` sorgusunu okuyabilir; kimlik verisi asla zincire yazılmaz.
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 9. Borsa Altyapısı
|
||||||
|
|
||||||
|
### 9.1 Model
|
||||||
|
|
||||||
|
CyberWorld borsa **kurmaz.** On-chain AMM protokolünü (`dex.cw`) hazırlar ve açık kaynak olarak yayımlar. Üçüncü taraf bu kodu kullanarak herhangi bir arayüz kurabilir; CyberWorld'ün iznine gerek yoktur.
|
||||||
|
|
||||||
|
### 9.2 dex.cw — AMM Tasarımı
|
||||||
|
|
||||||
|
**Tip:** Constant Product (x·y = k) — Uniswap V2 modeli
|
||||||
|
|
||||||
|
| Parametre | Değer |
|
||||||
|
|---|---|
|
||||||
|
| Swap ücreti | %0.3 (LP'lere) |
|
||||||
|
| Protokol ücreti | Swapın %0.05'i → Geliştirme cüzdanı |
|
||||||
|
| LP temsili | Native NFT |
|
||||||
|
| Flash loan | Aynı blokta al-sat engellendi |
|
||||||
|
| Başlangıç çiftleri | CWD/USDT, CWD/BTC, CWD/ETH |
|
||||||
|
|
||||||
|
### 9.3 Üçüncü Taraf Kurulum Paketi
|
||||||
|
|
||||||
|
Hazır açık kaynak olarak sunulacaklar:
|
||||||
|
- `dex.cw` tam kaynak kodu
|
||||||
|
- Web arayüzü (React + CyberNet API)
|
||||||
|
- LP dashboard
|
||||||
|
- API dokümantasyonu
|
||||||
|
- KYC entegrasyon SDK (isteğe bağlı — KYC'li borsa kurulumu için)
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 10. Donanım & DePIN Stratejisi
|
||||||
|
|
||||||
|
### 10.1 Cihaz Ailesi
|
||||||
|
|
||||||
|
| Ürün | Donanım | İşlev | Hedef |
|
||||||
|
|---|---|---|---|
|
||||||
|
| Validatör V1 | RPi 5 (4 GB) + 64 GB SSD + 3D Kasa | Blok doğrulama | Bireysel |
|
||||||
|
| Validatör Pro | RPi 5 (8 GB) + 128 GB NVMe + Alüminyum Kasa | Yüksek uptime | Kurumsal |
|
||||||
|
| KYC Node | RPi 5 (4 GB) + HSM modülü + 32 GB SSD | KYC shard saklama | Bireysel |
|
||||||
|
| Combo | RPi 5 (8 GB) + 128 GB SSD | Validatör + KYC birleşik | İleri düzey |
|
||||||
|
|
||||||
|
**Platform seçimi:** Raspberry Pi 5 birincil referans; Orange Pi 5 desteklenen ikinci platform. Validatör yazılımı platform agnostik — Rust binary + systemd.
|
||||||
|
|
||||||
|
### 10.2 Üretim Modeli
|
||||||
|
|
||||||
|
```
|
||||||
|
Ön sipariş → Ödeme (kredi kartı / kripto) → KYC → Cüzdan atama
|
||||||
|
↓
|
||||||
|
Gelen nakit ile RPi/Orange Pi toplu alım
|
||||||
|
↓
|
||||||
|
3D yazıcı çiftliğinde kasa üretimi (PLA/PETG, CyberNet elmas logo)
|
||||||
|
↓
|
||||||
|
Montaj → Test → Kargo
|
||||||
|
```
|
||||||
|
|
||||||
|
Sermaye döngüsü kendi kendini finanse eder. Dışa bağımlılık minimumdur.
|
||||||
|
|
||||||
|
### 10.3 KYC Node Minimum Gereksinimler
|
||||||
|
|
||||||
|
| Gereksinim | Değer |
|
||||||
|
|---|---|
|
||||||
|
| İşlemci | ARM64 veya x86-64, min. 4 çekirdek |
|
||||||
|
| RAM | 4 GB |
|
||||||
|
| Depolama | 32 GB (şifreli shard için SSD önerilir) |
|
||||||
|
| Ağ | 10 Mbps sabit bağlantı |
|
||||||
|
| Çalışma süresi | ≥%95 uptime önerilir (düşük uptime = düşük Kayıtçı Payı) |
|
||||||
|
| HSM | Faz 1 için yazılım tabanlı anahtar saklama kabul edilir; Pro için HSM önerilir |
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 11. Hukuki & Ticari Çerçeve
|
||||||
|
|
||||||
|
### 11.1 Şirket Kimliği
|
||||||
|
|
||||||
|
> **"Siber Güvenlik Donanımları Üreten ve Satışını Kendi E-Ticaret Sitesinden Yapan Teknoloji Firması"**
|
||||||
|
|
||||||
|
CyberWorld A.Ş. bu kimlikle faaliyet gösterir. "Kripto para şirketi" olmak SPK/BDDK/MASAK ruhsatı gerektirir, operasyonel maliyeti artırır ve yatırımcı baskısı yaratır. Donanım e-ticaret şirketi olmak yasal zırhın arkasında TL/USD faturalı temiz ticaret geliri üretir.
|
||||||
|
|
||||||
|
CWD token SPK'nın menkul kıymet tanımına girmez çünkü donanım satışının yan ürünüdür; bir ağ hizmet tokendir.
|
||||||
|
|
||||||
|
### 11.2 Hukuki Risk Değerlendirmesi
|
||||||
|
|
||||||
|
| Risk | Seviye | Önlem |
|
||||||
|
|---|---|---|
|
||||||
|
| SPK / menkul kıymet | Düşük | CWD hizmet tokeni; donanım yan ürünü |
|
||||||
|
| BDDK / ödeme sistemi | Düşük | CWD ödeme aracı değil |
|
||||||
|
| KVKK / GDPR | Düşük | KYC verisi CyberWorld'de değil; donanımda |
|
||||||
|
| AML / MASAK | Düşük-Orta | KYC zorunluluğu tam AML uyumu |
|
||||||
|
| Vergi | Normal | E-ticaret satışları faturalı; KDV dahil |
|
||||||
|
| Uluslararası | Değişken | Ülke bazlı analiz; başlangıç TR + EU + SG |
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 12. Uygulama Takvimi
|
||||||
|
|
||||||
|
Tek mimari, tek faz — başından itibaren tam merkeziyetsiz tasarım. CyberWorld'ün elinde kalan tek merkezi unsur KYC doğrulama *süreci* (video görüşme, insan kararı); verisi hiçbir zaman CyberWorld'e gitmez.
|
||||||
|
|
||||||
|
### Ay 1–2: Çekirdek Geliştirme
|
||||||
|
- Rust tabanlı L1 çekirdek mimarisi (blok yapısı, P2P/libp2p, WASM VM iskelet)
|
||||||
|
- Ed25519 cüzdan altyapısı
|
||||||
|
- Dijital Anayasa metninin hukuk danışmanıyla finalizasyonu
|
||||||
|
- Genesis bloğu formatının kodlanması
|
||||||
|
- KYC donanım node yazılımı (shard saklama, şifreleme katmanı)
|
||||||
|
- 3D yazıcı kurulumu; ilk prototip kasa tasarımları
|
||||||
|
|
||||||
|
### Ay 3–4: Testnet
|
||||||
|
- CyberNet Testnet — 10 prototip cihazla kapalı test ağı
|
||||||
|
- `validator_score.cw` on-chain puan algoritması testi
|
||||||
|
- `staking.cw`, `emission.cw`, `kyc_oracle.cw`, `nft.cw` deploy ve test
|
||||||
|
- KYC 10-shard dağıtım mekanizması testi (simüle ortam)
|
||||||
|
- `name_registry.cw` — CNS (@cybernet) testi
|
||||||
|
- Heartbeat güvenlik katmanları testi
|
||||||
|
|
||||||
|
### Ay 5–6: E-Ticaret & Ön Sipariş
|
||||||
|
- CyberWorld E-Store yayını (Validatör + KYC Node ön sipariş)
|
||||||
|
- KYC akışı: sipariş → video doğrulama → 10-shard dağıtım → cüzdan atama → CNS
|
||||||
|
- Belgesel video: 10 cihazlık canlı ağ demosu
|
||||||
|
- İlk 100 cihaz üretimi ve kargolama
|
||||||
|
- Mainnet güvenlik audit
|
||||||
|
|
||||||
|
### Ay 7: CyberNet Mainnet Genesis
|
||||||
|
- Genesis bloğu yayını
|
||||||
|
- Dijital Anayasa NFT zincire yazılır
|
||||||
|
- İlk KYC node'ları aktive edilir; Kayıtçı Payı akışı başlar
|
||||||
|
- İlk validatörler bağlanır
|
||||||
|
|
||||||
|
### Ay 8–10: Ekosistem Büyümesi
|
||||||
|
- `governance.cw` deploy — ilk referandumlar
|
||||||
|
- `story_platform.cw` alpha
|
||||||
|
- KYC node sayısı hedefi: 50+
|
||||||
|
- Validatör sayısı hedefi: 200+
|
||||||
|
|
||||||
|
### Ay 11–12: Borsa Altyapısı
|
||||||
|
- `dex.cw` testnet deploy ve güvenlik audit
|
||||||
|
- Üçüncü taraf borsa kurulum paketinin yayını
|
||||||
|
- Mainnet DEX deploy
|
||||||
|
|
||||||
|
### Ay 13–18: Küresel DePIN
|
||||||
|
- Uluslararası pazar açılımı (EU, Singapur, Körfez)
|
||||||
|
- Toplu üretim ortaklıkları
|
||||||
|
- DePIN hedef: 1.000+ validatör, 500+ KYC node
|
||||||
|
- İlk üçüncü taraf borsanın canlıya geçişi
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 13. Açık Parametreler
|
||||||
|
|
||||||
|
### Yüksek Öncelikli (Mainnet Öncesi Zorunlu)
|
||||||
|
|
||||||
|
| Parametre | Mevcut Durum | Aksiyon |
|
||||||
|
|---|---|---|
|
||||||
|
| Kayıt türü taban ücret tablosu | Öneri verildi | Ekonomi simülasyonu + referandum |
|
||||||
|
| Vergi oranı band sınırları | Taslak %3–%10 | Simülasyon + kesinleştirme |
|
||||||
|
| Kayıtçı Payı dağıtım eşiği | Taslak: node başına shard sayısı orantılı | Simülasyon gerekli |
|
||||||
|
| Fon cüzdanı harcama sebep kodları | Tanımsız | Hukuki kategoriler |
|
||||||
|
| Yönetişim eşik değerleri | Taslak verildi | Topluluk geri bildirimi |
|
||||||
|
|
||||||
|
### Orta Öncelikli (Mainnet Sonrası İlk Referandumlar)
|
||||||
|
|
||||||
|
| Parametre | Açıklama |
|
||||||
|
|---|---|
|
||||||
|
| DEX swap ücret oranı | Başlangıç %0.3 — değiştirilebilir |
|
||||||
|
| LP token standartı | NFT mi, fungible mi? |
|
||||||
|
| CNS minimum karakter uzunluğu | Kısa isimlerin açık arttırmayla mı satılacağı? |
|
||||||
|
| Düşük aktivite tetikleyicisi | Blok beklemede eşik süresi |
|
||||||
|
|
||||||
|
### Düşük Öncelikli
|
||||||
|
|
||||||
|
| Parametre | Açıklama |
|
||||||
|
|---|---|
|
||||||
|
| Cross-chain köprü tasarımı | EVM ağlarıyla likidite — güvenlik önce |
|
||||||
|
| Mobil cüzdan mimarisi | Native uygulama vs. PWA |
|
||||||
|
| Çatallanan hikaye platformu ekonomisi | CWD harcama mekanizmaları |
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## EK A — Mimari Karar Özeti
|
||||||
|
|
||||||
|
| Konu | Karar | Değiştirilebilir mi? |
|
||||||
|
|---|---|---|
|
||||||
|
| Blockchain tipi | Bağımsız L1, Rust + WASM | Hayır |
|
||||||
|
| Merkeziyetsizlik | Tek mimari, genesis'ten itibaren tam | Hayır — Anayasa'ya bağlı |
|
||||||
|
| Validatör seçimi | On-chain kontrat (`validator_score.cw`) | Referandumla |
|
||||||
|
| KYC veri saklama | 10-shard donanım (k=7/10), off-chain | Referandumla |
|
||||||
|
| KYC sorgu yetkisi | Yalnızca CyberWorld, yalnızca hukuki talep | Anayasal |
|
||||||
|
| KYC minimal veri | Kimlik No + Doğum Tarihi + Video Hash + Cüzdan | Referandumla genişletilebilir |
|
||||||
|
| Akıllı Kontrat VM | WASM (EVM değil) | Hayır |
|
||||||
|
| Yönetişim | Doğrudan demokrasi, 1 kişi 1 oy | Anayasal |
|
||||||
|
| Borsa modeli | On-chain AMM, üçüncü taraf arayüz | Referandumla |
|
||||||
|
| Donanım platformu | RPi 5 (Orange Pi 5 desteklenen) | Evet |
|
||||||
|
| CyberWorld rolü | Hizmet sağlayıcı / bakanlıklar | Anayasal sınırlar içinde |
|
||||||
|
| Emisyon azalma | 1/10 per 5 yıl, 9 dönem | Hayır — Genesis'te sabitlendi |
|
||||||
|
| Blok ödülü dağılımı | Vergi + %65 validatör + %35 kayıtçı | Referandumla |
|
||||||
|
| İşlem ücreti dağılımı | %35 yakım + %30 val + %20 kayıtçı + %15 vergi | Referandumla |
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
*Bu belge aktif geliştirme sürecindedir. Bölüm 13'teki parametreler kesinleştikçe güncellenecektir.*
|
||||||
|
*Son güncelleme: Nisan 2025 — v1.1*
|
||||||
Loading…
Add table
Reference in a new issue